نشتی بست شیلنگ معمولاً به این معنی نیست که بست خراب است. در بیشتر موارد دلیلش سایز نامناسب، سفت‌کردن اشتباه یا شیلنگ فرسوده است و با چند بررسی ساده می‌توان علت را پیدا کرد. در این راهنما می‌بینید چطور بفهمید نشتی از بست است یا از شیلنگ و اتصال، ۸ علت رایج نشتی بست شیلنگ را با راه‌حل هر کدام می‌خوانید، و می‌فهمید کِی باید بست را عوض کرد و کِی شیلنگ را.
پاسخ کوتاه
- اول با خشک‌کردن محل و دنبال‌کردن اولین نقطه‌ی خیس، مطمئن شوید نشتی از زیر بست است.
- رایج‌ترین علت‌ها: سایز نامناسب بست، سفت‌کردن کم یا زیاد، شیلنگ ترک‌خورده و جای نادرست بست روی شیلنگ.
- زنگ‌زدگی، پیچ یا نوار خراب و لرزش و تغییر دما علت‌های بعدی‌اند.
- اگر شیلنگ سفت، ترک‌خورده یا بریده است، تعویض بست کافی نیست و باید شیلنگ را عوض کرد.
- برای شیلنگ و اتصال گاز یا سوخت، رفع نشتی کار متخصص مجاز است، نه این راهنما.
قبل از هر کاری: نشتی از بست است یا از شیلنگ و اتصال؟
خیلی وقت‌ها قطره از لبه‌ی بست می‌چکد، ولی منشأ آن چند سانتی‌متر آن‌طرف‌تر است. برای پیدا کردن محل واقعی نشتی بست شیلنگ این مراحل را دنبال کنید:
- جریان یا فشار را قطع کنید: شیر آب را ببندید، موتور خودرو را خاموش کنید و بگذارید خنک شود، یا دستگاه را از فشار جدا کنید.
- محل را کاملاً خشک کنید و اطراف بست را با دستمال کاغذی بپوشانید تا اولین جای خیس مشخص شود.
- جریان را دوباره برقرار کنید و ببینید اولین نقطه‌ی خیس کجاست. مسیر قطره را به سمت بالا دنبال کنید.
- شیلنگ را کمی حرکت دهید. اگر نشتی با حرکت کم یا زیاد شد، شیلنگ شل یا کامل روی اتصال ننشسته است.
- سطح شیلنگ زیر بست را ببینید: ترک، بریدگی، بادکردگی یا سفت و شکننده‌شدن لاستیک.
۸ علت نشتی بست شیلنگ و راه‌حل هر کدام
۱. سایز بست مناسب نیست
علامت: بست تا انتها باز شده و نوار کمی روی پیچ مانده است، یا تا آخر سفت می‌شود و باز هم شل است. راه‌حل: قطر خارجی شیلنگ را در محل واقعی اندازه بگیرید و بستی بخرید که این قطر در میانه‌ی بازه‌اش باشد، نه روی لبه‌ی آن. روش اندازه‌گیری و جدول سایزها در راهنمای انتخاب سایز بست شیلنگ ترک آمده است.
۲. بست به اندازه‌ی کافی سفت نشده
علامت: پیچ با فشار کم می‌چرخد یا شیلنگ هنوز روی اتصال می‌چرخد. راه‌حل: با پیچ‌گوشتی یا آچار مناسب سر پیچ، بست را تا جایی سفت کنید که شیلنگ محکم گرفته شود. بعد از سفت‌کردن، شیلنگ را با دست امتحان کنید؛ نباید روی اتصال بچرخد.
۳. بست بیش‌ازحد سفت شده
علامت: لبه‌ی نوار در لاستیک فرو رفته، شیلنگ زیر بست له یا بریده شده، یا پیچ و دنده‌ی نوار خراب شده است. راه‌حل: بست را باز کنید. اگر شیلنگ بریده یا له شده، بخش آسیب‌دیده را ببرید یا شیلنگ را عوض کنید و دوباره با فشار معقول ببندید. فشار زیاد خودش می‌تواند علت نشتی شود، نه راه‌حل آن.
۴. شیلنگ فرسوده یا آسیب‌دیده است
علامت: ترک‌های ریز، سفت و شکننده‌شدن لاستیک، بادکردگی یا بریدگی در محل بست. راه‌حل: شیلنگ را عوض کنید. بست هر قدر هم مناسب باشد، شیلنگ آسیب‌دیده را آب‌بند نمی‌کند.
۵. بست در جای نادرست قرار گرفته است
علامت: بست روی لبه‌ی شیلنگ، بیرون از قسمت برجسته‌ی اتصال یا جایی است که شیلنگ هنوز تا انتها ننشسته. راه‌حل: شیلنگ را تا انتها روی اتصال بنشانید و بست را حدود ۶ میلی‌متر تا یک سانتی‌متر عقب‌تر از لبه‌ی شیلنگ، روی قسمت برجسته‌ی اتصال ببندید.
۶. خود بست معیوب است
علامت: پیچ لق است یا نمی‌گیرد، دنده‌های نوار خراب شده، نوار تغییر شکل داده یا ترک دارد. راه‌حل: بست را عوض کنید و بستی را که یک بار خراب شده دوباره استفاده نکنید.
۷. زنگ‌زدگی و خوردگی
علامت: زنگ روی نوار یا پیچ، سفت‌شدن پیچ و غیرممکن‌شدن تنظیم. راه‌حل: بست زنگ‌زده را عوض کنید. بست‌های گالوانیزه برای شرایط معمول و خشک کافی‌اند، ولی در تماس دائم با رطوبت، مواد شیمیایی یا آب شور به مرور زنگ می‌زنند و در آن شرایط استیل انتخاب بهتری است. تفاوت دو جنس را در راهنمای سایز بست شیلنگ ترک بخوانید.
۸. لرزش و تغییر دما
علامت: بست در ابتدا خوب بوده، ولی بعد از چند ساعت یا چند روز کار دوباره نشتی می‌دهد. راه‌حل: گرم و سرد شدن و لرزش باعث شل‌شدن تدریجی می‌شوند و لاستیک زیر بست هم فشرده می‌شود. سفتی بست را بعد از اولین چرخه‌ی کار دوباره بررسی کنید و در محل‌های پرلرزش بازبینی دوره‌ای داشته باشید.
بست را عوض کنیم یا شیلنگ را؟
بعد از پیدا کردن علت نشتی بست شیلنگ، این جدول کمک می‌کند تصمیم بگیرید دقیقاً چه چیزی را عوض کنید:
| وضعیت | اقدام پیشنهادی |
|---|---|
| بست سالم است ولی شل است یا سایزش مناسب نیست | بست مناسب‌تری با سایز درست جایگزین کنید |
| شیلنگ زیر بست بریده یا له شده | بخش آسیب‌دیده را ببرید یا شیلنگ را عوض کنید |
| شیلنگ ترک‌خورده، سفت یا بادکرده است | شیلنگ را عوض کنید |
| پیچ یا دنده‌ی بست خراب یا زنگ‌زده است | بست را عوض کنید |
| بعد از اصلاح بست باز هم نشتی دارد | سطح اتصال را بررسی کنید (لب‌پریدگی، بدون برجستگی یا کج بودن) |
چطور بست را درست ببندیم تا نشتی بست شیلنگ پیش نیاید
- بست را قبل از جا زدن شیلنگ دور آن بیندازید.
- شیلنگ را تا انتها روی اتصال بنشانید.
- بست را عقب‌تر از لبه‌ی شیلنگ و روی قسمت برجسته‌ی اتصال قرار دهید.
- پیچ را تا جایی سفت کنید که شیلنگ محکم گرفته شود، نه بیشتر.
- بعد از اولین ساعت‌های کار، سفتی را یک بار دیگر بررسی کنید.
مراحل کامل‌تر نصب در راهنمای سایز بست شیلنگ ترک آمده است. برای آشنایی کلی با انواع بست شیلنگ هم می‌توانید بست فلزی شیلنگ را بخوانید و برای ساختار این نوع بست‌ها از مقاله‌ی Hose clamp در ویکی‌پدیا کمک بگیرید.
هشدار ایمنی
برای شیلنگ و اتصال‌های گاز، سوخت، فشار قوی و هیدرولیک به دستورالعمل سازنده‌ی شیلنگ و دستگاه و مقررات ایمنی مربوطه عمل کنید و به راهنمای عمومی اکتفا نکنید. اگر بوی گاز می‌آید، منبع گاز را ببندید، فضا را تهویه کنید، از شعله و جرقه دور بمانید و با شرکت گاز یا متخصص مجاز تماس بگیرید. برای نکات ایمنی شیلنگ بخاری هم نکات ایمنی برای اتصال بست فلزی به شیلنگ بخاری و بست بخاری استاندارد را ببینید.
بست مناسب را از کجا بخریم؟
اگر علت نشتی بست شیلنگ سایز نامناسب یا خود بست خراب بود، در دسته‌ی بست فلزی ترک (TORK) ۲۳ سایز بست شیلنگ ساخت ترکیه و از جنس گالوانیزه را با بازه‌ی قطر و معادل اینچ می‌بینید. سایزهای پرکاربرد: بست فلزی ترک ۱۹-۱۳، بست فلزی ترک ۳۰-۲۰، بست فلزی ترک ۶۴-۴۴ و بست فلزی ترک ۹۲-۷۶. برند دیگری هم می‌خواهید؟ بست فلزی زارکس را ببینید. خرید به صورت عمده است و حداقل مجموع سبد خرید ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است. در انتخاب سایز مطمئن نیستید؟ قطر شیلنگ را برای کارشناسان آرکابست بفرستید.
سؤالات متداول درباره‌ی نشتی بست شیلنگ
بعد از بستن بست هنوز نشتی دارد؛ چه کار کنم؟
اول مطمئن شوید نشتی واقعاً از زیر بست است، نه از ترک شیلنگ یا لبه‌ی اتصال. بعد سایز بست، جای قرارگرفتن آن، وضعیت شیلنگ و سطح اتصال را بررسی کنید. اگر شیلنگ ترک‌خورده، سفت یا بادکرده است، فقط تعویض شیلنگ جواب می‌دهد.
آیا با سفت‌کردن بیشتر بست می‌توان نشتی را رفع کرد؟
فقط وقتی بست واقعاً شل بوده است. سفت‌کردن بیش‌ازحد می‌تواند شیلنگ را ببرد یا پیچ و نوار بست را خراب کند. اگر بعد از سفتی معمول هم نشتی ادامه داشت، علت چیز دیگری است (سایز، جای نصب یا آسیب شیلنگ).
بست شیلنگ را هر چند وقت یک‌بار باید بازبینی کرد؟
یک بار بعد از اولین ساعت‌های کار یا اولین چرخه‌ی گرم و سرد شدن، و بعد به‌صورت دوره‌ای. فاصله‌ی دقیق به شرایط کار بستگی دارد: در محل‌های پرلرزش یا گرم، بازبینی را زودتر انجام دهید، و برای تجهیزات مهم طبق برنامه‌ی نگهداری سازنده عمل کنید.
برای جلوگیری از نشتی بست گالوانیزه بهتر است یا استیل؟
نشتی بیشتر به سایز درست و نصب درست بستگی دارد تا به جنس بست. با این حال در تماس دائم با رطوبت، مواد شیمیایی یا آب شور، بست استیل در بلندمدت دوام بیشتری دارد، چون زنگ‌زدگی پیچ و نوار را کمتر تهدید می‌کند.
چرا بست بعد از چند روز دوباره شل می‌شود؟
معمولاً به‌خاطر انبساط و انقباض ناشی از گرما و سرما، لرزش، یا فشرده‌شدن لاستیک شیلنگ زیر بست بعد از نصب. سفتی را بعد از اولین چرخه‌ی کار دوباره بررسی کنید. اگر باز هم شل شد، سایز بست یا شیلنگ مشکل دارد.
آیا می‌توانم نشتی شیلنگ گاز را خودم با بست رفع کنم؟
خیر. برای شیلنگ و اتصال گاز باید طبق دستورالعمل سازنده‌ی شیلنگ و دستگاه و مقررات ایمنی گاز عمل شود. در صورت نشتی، منبع گاز را ببندید، فضا را تهویه کنید، از شعله و جرقه دور بمانید و با شرکت گاز یا متخصص مجاز تماس بگیرید.
به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵
